دکتر علی اصغر شیرازی عضو انجمن جراحان پلاستیک آمریکا و استرالیا     تلفن تماس جهت مشاوره :88550469

راینو پلاستی چیست؟

بسیاری از مردمان جهان همواره تلاش می‌کنند تا از زیبایی، جذابیت و اعتماد به نفس بیشتری برخوردار شوند. عمل زیبایی بینی یا راینوپلاستی یکی از شایع‌ترین و مهم‌ترین عمل‌های زیبایی بدن است که در جهت بهبود عملکرد یا ظاهر بینی متقاضی انجام می‌شود. این عمل زیبایی در سراسر جهان متقاضیان فراوانی دارد. در برخی نقاط به جهت ویژگی‌های قومی و ملیتی و در بعضی نقاط دیگر به دلایل فرهنگی و اجتماعی، تقاضای بیشتری برای این عمل وجود دارد. راینوپلاستی ممکن است به کوچک یا بزرگ شدن اندازه بینی و یا تغییر شکل آن منجر گردد. همچنین ممکن است نوک بینی یا قسمت‌های مختلف فوقانی آن باریکتر و یا حتی پهن‌تر شود. در عین حال، می‌توان ارتفاع یا طول بینی را کم و یا زیاد نمود. به علاوه، تغییر در زاویه بین بینی و لب که از آن به عنوان "سربالا" و "سر پایین" بودن بینی یاد می‌شود، امکان‌پذیر است.

کلمه راینوپلاستی از دو واژه یونانی "رینوس- Rhinos " به معنای بینی و "پلاسین- Plassein " به معنای شکل دادن ریشه می‌گیرد. رود طویل و پُر آبی به نام "راین- Rhine " در اروپا معروف است. از آنجا که مسیر این رود در گذر از کشور‌های سوئیس و آلمان شکلی شبیه بینی انسان را تداعی می‌کند، به آن راین می‌گویند. عمل‌های رینو پلاستی فقط به منظور زیبایی انجام نمی‌شوند بلکه ممکن است گاهی برای تصحیح ناهنجاریهای ساختمانی به دلایل گوناگون (مثل نقایص مادر زادی و ضربه) و گاهی برای رفع گرفتگی در بینی‌های با انحراف تیغه شدید همزمان با عمل زیبایی اجرا شوند.

تاریخچه عمل جراحی بینی به چه زمانی باز میگردد؟

بازسازی بینی اولین بارتوسط سوشروتا (Sushruta ) پزشک هندی در حدود 2500 سال پیش انجام شد و روش‌های ابداعی وی هنوز قابل استفاده می‌باشد. در آن دوران در کشور هندوستان برای مجازات برخی محکومان، بینی آنها را می‌بریدند و جراحان آن زمان در ترمیم بینی آن افراد با پوست سایر نقاط بدن تبحر زیادی پیدا کرده بودند. رینوپلاستی مدرن حدودا از اوایل قرن نوزدهم توسط ژاک ژوزف و دیفن باخ شروع شد و در قرن بیستم تکامل یافت. در نیمه دوم قرن بیستم جراحانی روش رینوپلاستی باز را معرفی کردند. در تمامی این سالها جراحان روش‌ها و ابزارهای مختلفی را جهت بهبود این عمل جراحی به کار برده‌اند که سیر تکاملی آن هنوز ادامه دارد. برپایی کنگره‌ها، سمینارها و کارگاه‌های آموزشی نقش به سزایی در بهبود کیفی این جراحی داشته است.

روشهای این عمل زیبایی کدامند؟ آیا این جراحی با لیزر امکانپذیر است؟

دو روش اصلی جراحی به روش باز و به روش بسته وجود دارد. در جراحی به روش بسته تمام برش‌ها در داخل بینی قرار دارد. در روش باز یک برش کوچک در دیواره پایین بینی (بین دو سوراخ) داده می‌شود و بقیه برش‌ها داخل بینی می‌باشد؛ البته چنانچه در فردی لازم باشدکه سوراخهای بینی تغییر یابد، در هر دو روش، برش‌هایی در دو طرف سوراخ بینی داده می‌شود.

در هرکدام از این دو روش، پوست بینی از بافت زیر خود جدا شده و بدون اینکه لطمه‌ای به پوست وارد گردد، تغییراتی در قسمت اسکلتی و نگهدارنده بینی یعنی استخوان و غضروف داده می‌شود. بسته به نوع، فرم و اندازه بینی ممکن است هرگونه تغییری مثل افزایش و یا کاهش پشت بینی (قوز بینی)، کاهش یا افزایش طول بینی، باریک و یا پهن شدن آن، جمع شدن نوک بینی و یا بالا و پایین آمدن آن داده شود.

در مورد جراحی بینی با لیزر لازم به تذکر است که لیزر یک وسیله و ابزار جراحی می‌باشد و کاربرد محدودی در جراحی زیبایی بینی دارد. اصولا در حقیقت لیزر وسیله برش و یا از بین بردن پوست و مخاط است که با ایجاد گرما و طی واکنش‌های فیزیکی می‌تواند سطح مورد نظر را بسوزاند، تبخیر کند و یا از بین ببرد. این تصور که لیزر بدون برش و بدون جراحی می‌تواند تغییر شکلی در ظاهر بینی بدهد، اشتباه است. طرح مسأله جراحی بینی با لیزر بیشتر شبیه یک شگرد تبلیغاتی می‌باشد.

نتیجه مؤثر و مطلوب عمل زیبایی به چه عواملی بستگی دارد؟

سه عامل مهم درحصول نتیجه خوب در رینوپلاستی عبارتند از: "طبیعت بینی"، "تکنیک جراحی" و "مراقبت‌های پس از عمل". در نوع و طبیعت بینی سه بافت پوست، استخوان و غضروف بینی تأثیرگذارند. مثلاً در بینی‌هایی که به بینی گوشتی معروفند، پوست ضخیم و چربی وجود دارد که امکان کوچک کردن بینی به اندازه زیاد را از جراح سلب می‌کند و یا محدودیت‌هایی در جراحی کسانی‌ که استخوان‌های خیلی کوچک در بالای بینی دارند، وجود دارد. البته چنانچه قبل از جراحی در مورد این محدودیت‌ها با بیمار صحبت شود، نتیجه می‌تواند بسیار رضایت‌بخش باشد ولی انتظار یک بینی بسیار ظریف در فردی که پوست ضخیمی دارد، به دور از واقعیت است.

عامل دوم تکنیک‌های جراحی است که مستقیما به جراح بستگی دارد. علم و تجربه همراه با دید هنری جراح نقش بسیار مهمی در رسیدن به نتیجه مطلوب دارد. جراح باید آماده باشد که تکنیک‌های مختلف ومتنوع متناسب با بینی بیمار را به کار ببرد.

عامل سوم مراقبت‌های پس از عمل جراحی است که عمدتا به خود بیمار وابسته است. رعایت تمامی توصیه‌هایی که طی برگه‌ای در هنگام ترخیص به بیمار داده می‌شود و مراجعات لازم به پزشک، تأثیر مهمی در دستیابی به نتیجه دلخواه دارد.

علاوه بر سه عامل فوق آگاهی بیمار از جراحی و محدودیت‌های آن و نوع انتظارات وی نیز در رسیدن به هدف نهایی که همانا رضایت از عمل ‌باشد، عامل کلیدی تلقی می‌شود. چنانچه بیمار نتواند به دیدگاه‌های صحیحی از این جراحی دست یابد و یا جراح توضیحات لازم و ضروری را در مورد جراحی و محدوده کاری به بیماران ندهد و یا انتظارات غیرقابل دسترس ایجاد نماید، امکان رضایتمندی کامل وجود ندارد.

آیا همه انتظارات یک متقاضی عمل راینوپلاستی برآورده می‌شود؟

راینوپلاستی یک عمل جراحی بسیار تکنیکی و ظریف بوده و آمیزه‌ای از علم وهنر می‌باشد. دراین عمل، متقاضی باید بداند که چه میخواهد، آنگاه این خواسته‌ها با علم و تجربه جراح هماهنگ شده و می‌تواند بیمار را به حد معقولی از انتظارات برساند. متأسفانه در این میان تعدادی از افراد اصولاً درک درستی از اشکالات بینی خود و شکلی که مورد نظرشان هست، ندارند. مسأله دیگر خود جراح است که گاهی سعی در اصلاح دیدگاه‌های بیمار نمی‌کند و محدودیت‌ها و مسایل مهم را به بیمار گوشزد نمی‌نماید.گاهی بیماران از یاد می‌برند که قبل از عمل چه انتظاراتی داشته و بعد از عمل خواسته‌های جدیدی را مطرح می‌کنند. تعدادی از بیماران بسیار تأثیرپذیر از دیگران هستند و با کوچک‌ترین ایرادی که از اطرافیان می‌شنوند، آزرده می‌گردند. دسته اخیر، اگر پیش از عمل بدانند که چه می‌خواهند بعدا دچار چنین مسایلی نمی‌شوند.

نقش پزشک در این میان بسیار پر رنگ است. درجلسه مشاوره‌ای که قبل از عمل انجام می‌شود، باید به طور مفصل خواسته‌های بیمار شنیده و یادداشت گردد. آنگاه پس از معاینه دقیق ظاهر و داخل بینی در مورد محدودیت‌های بینی به طور مشروح بحث شود تا خواسته‌های ایده‌آل بیمار به واقعیات نزدیک‌تر گردد. از نظر علمی هیچ جراحی نمی‌تواند نتیجه عمل را به صورت صد در صد تضمین کند. فقط می‌توان بر اساس تجربیات و آمار گذشته به بیمار اطمینان داد که حداکثر تلاش برای دستیابی به بهترین نتیجه بعمل می آید.

آیا محدودیت سنی درانجام این عمل وجود دارد؟

به طور کلی دختران درسن 15 سالگی و پسران در 17 سالگی به رشدکامل می‌رسند؛ البته موارد استثنایی وجود دارد که این سن کمتر و یا بیشتر می‌شود. قبل از این سن به دلیل ادامه رشد ساختمان بینی دستکاری و جراحی آن به صلاح نیست و می‌تواند باعث بروز مشکلاتی در داخل و یا خارج بینی گردد. حداکثری برای سن بیماران وجود ندارد و چنانچه بیماری در سنین بالا از نظر جسمی و داخلی سالم باشد منعی برای این جراحی وجود ندارد.

به جز بلوغ جسمانی بلوغ فکری و روانی نیز حائز اهمیت است که الزاما منطبق با سن شناسنامه‌ای نیست. جراح با توجه به تجربه خود در مشاورات قبل از عمل، می‌تواند به نتیجه برسد که بیمار از نظر فکری و روانی آمادگی این جراحی را دارد یا خیر.

چه عملهایی را باید و یا می‌توان همزمان با عمل رینوپلاستی انجام داد؟

لازم است برخی عملها همزمان با راینوپلاستی انجام شوند. مثل ترمیم و اصلاح انحراف تیغه بینی، کوچک کردن توربین‌های بینی و برداشتن پولیپ‌های کوچک. چنانچه پولیپ‌ها متعدد و همراه با سینوزیت وسیع باشد، بهتر است که جراحی برای بر طرف کردن آنها چند ماه قبل از راینوپلاستی انجام گیرد. چنانچه بیمار دارای چانه عقب رفته وکوچک باشد (که در بین برخی بیماران ما شایع است) ترجیح دارد همزمان با رینوپلاستی این عیب بر طرف شود. برخی عمل‌های زیبایی دیگر مثل کشیدن صورت‌، گذاشتن گونه و یا ترمیم پلک نیز می‌تواند همزمان با راینوپلاستی انجام شود ولی در این میان باید به محدودیت‌های زمانی و توانایی و تحمل بیمار نیز توجه کرد.

بینی‌های مختلف کدامند و آیا نتیجه عمل راینو پلاستی درهمه آنها یکسان است؟

همان طور که اشاره شد، سه بافت اصلی بینی یعنی پوست، استخوان و غضروف اشکال مختلفی به یک بینی می‌دهند. مهمترین بافت بینی پوست است. این لایه پوشاننده، نقش مهمی در نتیجه عمل جراحی دارد. بر اساس ضخامت پوست می‌توان بینی‌ها را اصطلاحا به گوشتی و غیرگوشتی تقسیم کرد. بینی‌های گوشتی دارای پوست ضخیمی هستند. از آنجا که در عمل راینوپلاستی، پوست به هیچ وجه دستکاری نمی‌شود و فقط روی اسکلت بینی یعنی غضروف و استخوان کار انجام می‌گیرد، بینی‌های گوشتی قابلیت کوچک شدن به میزان زیاد را ندارند. همچنین نمی‌توان انتظار داشت که این بینی‌ها خیلی ظریف شوند.یا مثلا بیمارانی که بینی بسیار بزرگی دارند صلاح نیست که یکباره بین آنها خیلی کوچک شود. از طرف دیگر بینی‌هایی با پوست بسیار نازک نیز ممکن است مشکل‌ساز باشند؛ چون کوچک‌ترین اشکالی در زیر آنها قابل مشاهده است.

بینی‌های دیگری مثل بینی‌های افتاده و سر پایینی‌، کج و یا بینی‌های فرو رفته نیز هر کدام به درجات قابل توجهی قابل اصلاحند ولی درهمه موارد باید توضیحات کافی به بیمار داده شود تا به انتظارات معقولی دست یابد.

آیا عمل‌های زیبایی بینی دارای عوارض هستند و یا حساسیت‌ها وبیماری‌های فعلی را تشدید می‌کنند؟

راینوپلاستی مانند هر جراحی دیگر ممکن است عواقب و عوارضی نیز داشته باشد. خوشبختانه امروزه عوارض خطرناک بیهوشی بسیار نادرند ولی ممکن است گاهی مسایل دیگری مثل خونریزی، تنگ شدن راه بینی، آبریزش و یا اشکالاتی در بویایی وجود داشته باشد. مهمترین مسأله، اشکالاتی در ظاهر بینی است که در تعداد کمی از بیماران ممکن است پدید آید و نیاز به جراحی مجدد و البته محدودتری داشته باشد.

در عین حال، جراحی یک سری پیامدهای طبیعی مثل تنگ شدن راه بینی، کبودی، تورم، درد و یا آبریزش و تغییراتی در حس بویایی دارد که پس از چند روز برطرف می‌شوند ولی اگر مسایلی مثل خونریزی وجود داشته باشد، باید پزشک را مطلع نمود. اشکال در تنفس از راه بینی و یا آبریزش بینی اگر از دو سه ماه بگذرد، جزو عوارض محسوب می‌شود. بسیاری از این اشکالات با روش مناسبِ جراحی قابل پیشگیریند ولی در موارد بسیار کمی، عوارض ربطی به جراح و تکنیک او ندارد.

جراحی رینوپلاستی تأثیر چندانی بر آلرژی‌ها ندارد. البته ممکن است در کوتاه مدت مقداری علایم را تشدید نماید ولی در دراز مدت اثری بر آن ندارد. انجام جراحی بینی با وجود برخی بیماری‌ها مثل آسم شدید و یا دیابت کنترل نشده ممنوع است. در غیر این صورت تشدید کننده بیماری‌های دیگر نمی‌باشد. در هر صورت با توجه به انتخابی بودن این عمل جراحی باید منافع و مضار آن در کسانی که بیماری‌های دیگری دارند، سنجیده شده و سپس در مورد آن تصمیم‌گیری شود.

آیا پیش از عمل جراحی بینی می‌توان چهره یا بینی عمل شده را طراحی کامپیوتری کرد؟

هم اکنون نرم افزار‌های متعددی در مورد جراحی زیبایی بینی وجود دارد که با استفاده از آنها می‌توان تصویر بینی را تغییر داد و به فرم ایده‌آل درآورد ولی آیا امکان رسیدن به این تصویر مصنوعی در یک فرد واقعی به طور کامل وجود دارد؟ مسلما خیر. در فضای مجازی می‌توان بینی را به هر فرمی در آورد. کامپیوتر اطلاعی از برخی مسایل مثل نوع پوست و یا محدودیت‌های استخوان و غضروف ندارد. البته می‌توان با استفاده از آنها یک نمای کلی از فرم بینی مورد نظر به بیمار نشان داد ولی باید این آگاهی به وی داده شود که امکان دستیابی دقیق و کامل به آن غیر ممکن است.

چگونه جراح خود را انتخاب نماییم؟

جراحی بینی می‌تواند یک اقدام مهم به خصوص در زندگی یک جوان به حساب آید. تغییر درشکل ظاهری صورت بسیار با اهمیت است. بنابراین نهایت دقت در انتخاب جراح باید به عمل آید؛ چون همان طور که در بخش‌های قبل ذکرشد، مهم‌ترین عامل در کسب نتیجه مهارت جراح است. جراح باید علاوه بر علم و تجربه کافی، از هنر این جراحی نیز برخوردار باشد. هستند جراحانِ با معلومات و با تجربه‌ای که به دلیل فقدان روحیه هنری در خلق یک بینی زیبا عاجزند. یک استاد سنگ‌تراش هر قدر هم از نوع و جنس سنگ‌‌ها مطلع باشد و اصول تراشیدن و مجسمه‌سازی را رعایت‌ کند، تنها زمانی می‌تواند یک اثر هنری زیبا خلق کند که شم هنری و زیباشناختی قوی‌ای داشته باشد. کار یک جراح نیز از حیث خلق یک اثر زیبا، شبیه و در همان حال بسیار دشوارتر از کار استاد سنگ‌تراش و مجسمه‌ساز است. زیرا نه تنها باید زیبایی مورد نظر ایجاد شود و شکل مطلوب در بینی دیده شود، بلکه باید این اندام حیاتی بدن بتواند کار خود را به بهترین شکل انجام دهد و همین امر محدودیت‌های فراوانی را پیش روی جراح قرار می‌دهد. جراح شما باید علم کافی در مورد ساختمان ظاهری و داخلی بینی داشته باشد. به خصوص مسایل مربوط به داخل بینی مثل انحراف تیغه میانی، توربین‌ها، پولیپ، سینوزیت و... که توجه به آنها می‌تواند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کند. متخصصان گوش و حلق و بینی توجه خاصی به مسایل داخلی بینی داشته و احتمال بروز مشکلاتی نظیر گرفتگی بینی، آبریزش و یا خشکی بینی و یا ابتلا به سینوزیت در نزد آنها کمتر است.

به علاوه، جراح شما باید تجربه کافی در جراحی انواع مختلف بینی داشته باشد. معمولا بیماران به راهنمایی اقوام و دوستان نزدیک خود که قبلا جراحی شده به نزد پزشک خاص هدایت می‌شوند. می توانید با دیدن نمونه‌های قبلی کار جراحان و همچنین مشاهده آلبوم عکسهای قبل و بعد از عمل به میزان تجربه وتبحر آنها پی ببرید.

چه نکاتی را متقاضی باید قبل از عمل رعایت کند؟

مهمترین مسأله قبل از عمل رسیدن به درک درستی از این جراحی و محدودیت‌های آن می‌باشد. این مهم پس از جلسات مشاوره با پزشک حاصل می‌گردد. عکس و آزمایشات قبل از عمل بنا به صلاحدید پزشک باید تهیه وآماده گردد.

مراقبت هایی که متقاضی بعد از عمل باید انجام دهد کدامند؟

در زمان ترخیص از بیمارستان برگه‌ای که حاوی دستورات لازم الاجرای پس از جراحی است به بیمار داده شده می‌شود. در این برگه به نکات مهمی همچون نوع تغذیه، فعالیت، استحمام و... اشاره شده است. بیمار به طور کلی از هرگونه اقدامی که باعث صدمه به بینی شود، باید اجتناب ورزد. این صدمات حتی ممکن است صحبت کردن طولانی و یا خندیدن در روزهای اول باشد. انجام ورزش درهفته‌های اول بعد از عمل ممنوع است‌. گذاشتن عینک محدودیت‌هایی دارد و قرار گرفتن زیر نور مستقیم خورشید باعث افزایش تورم بینی می‌گردد.

به طور کلی با توجه به اینکه مراقبت‌های بعد از عمل در نتیجه نهایی نقش شایان توجهی دارند، بیمار باید دقیقا دستورات لازم را رعایت نماید و در صورت بروز هر گونه مشکلی با پزشک خود مشورت نماید.

مدت این عمل چقدر است؟

باید دقت کرد که برای انجام هر کاری از جمله عمل زیبایی بینی، وقتی متناسب با آن کار لازم است. همچنین جراحان مختلف ممکن است زمان متفاوتی را صرف اجرای جراحی کنند. به طور متوسط این عمل بین یک تا دوساعت به طول می انجامد ولی گاهی ممکن است زمان بیشتری صرف اصلاح برخی ناهنجاری‌ها و اشکالات شود. در نتیجه نباید کار کسانی که سریع‌تر از معمول عمل می‌کنند، تعبیر به تبحر و مهارت بالای آنان شود و از سویی نباید کسانی را بیش از حد برای انجام جراحی وقت صرف می‌کنند، دقیق و با ظرافت خواند.

معمولا چه مدت پس از عمل، بینی بهترین حالت خود را به دست می‌آورد؟

انتظار این که پس از برداشتن پانسمان‌ها و اسپلینت، بینی فرم دلخواه را داشته باشد، غیر واقعی است. در روزهای اول ممکن است اطراف چشم کبود باشد و یا تورم در اطراف بینی و چشم دیده شود ولی تا ماه‌ها تورم در خود بینی و به خصوص نوک آن وجود دارد . بنابراین زمانی در حدود یکسال باید بگذرد تا فرم نهایی بینی مشخص شود.

مطالب مرتبط